ΖΑΚ ΛΑΚΑΝ

ΙΔΡΥΤΙΚΗ ΠΡΑΞΗ (1964)*

Ιδρύω - τόσο μόνος όσο πάντοτε υπήρξα στη σχέση μου με το ψυχαναλυτικό αίτιο - τη Γαλλική Σχολή Ψυχανάλυσης, της οποίας θα αναλάβω, για τα τέσσερα προσεχή έτη για τα οποία τίποτε επί του παρόντος δεν μου απαγορεύει να ανταποκριθώ, προσωπικώς τη διεύθυνση.
Ο τίτλος, σύμφωνα με την πρόθεσή μου, αντιπροσωπεύει τον οργανισμό όπου πρέπει να εκπληρώνεται μια εργασία - η οποία, στο πεδίο που άνοιξε ο Φρόιντ, να αποκαθιστά το κοφτερό υνί της αλήθειας του - η οποία να επαναφέρει την πρωτότυπη πράξη που καθιέρωσε υπό το όνομα ψυχανάλυση στο καθήκον που της αναλογεί στον κόσμο μας - η οποία, με ενδελεχή κριτική, να καταγγέλλει τις παρεκκλίσεις και τους συμβιβασμούς που αμβλύνουν την πρόοδό της ευτελίζοντας τη χρήση της.
Τούτος ο στόχος εργασίας είναι άρρηκτα συνυφασμένος με την εκπαίδευση που πρέπει να χορηγείται στα πλαίσια αυτού του κινήματος επανακατάκτησης. Που σημαίνει ότι είναι προς τούτο δικαιωματικώς άξιοι όσοι εγώ ο ίδιος εκπαίδευσα, ότι προσκαλούνται όλοι όσοι μπορούν να συμβάλουν στο να δοκιμαστεί στην πράξη η ορθότητα αυτής της εκπαίδευσης.
Όσοι έρθουν στη Σχολή αυτή δεσμεύονται να εκπληρώσουν ένα έργο υποβαλλόμενο σε εσωτερικό και εξωτερικό έλεγχο. Διασφαλίζονται σε αντάλλαγμα ότι θα γίνει το παν ώστε οτιδήποτε το αξιόλογο πραγματοποιούν, να έχει την απήχηση που του αξίζει και στη θέση που αρμόζει.
Για την εκτέλεση της εργασίας, θα υιοθετήσουμε την αρχή της εντατικής επεξεργασίας σε μικρή ομάδα. Η καθεμία (έχουμε ένα όνομα για να δηλώνουμε τις ομάδες αυτές) θα απαρτίζεται από τρία άτομα το λιγότερο, από πέντε το πολύ, τέσσερα είναι το σωστό μέτρο. ΣΥΝ ΕΝΑ επιφορτισμένο με την επιλογή, τη συζήτηση και τον προορισμό που επιφυλάσσεται στην εργασία εκάστου.
Ύστερα από ορισμένο χρόνο λειτουργίας, θα προτείνεται στα μέλη της ομάδας να μετατεθούν σε άλλη.
Η διευθυντική ευθύνη δεν θα αποτελεί αρχηγία όπου η παροχή υπηρεσιών να κεφαλαιοποιείται για την πρόσβαση σε ανώτερο βαθμό, και κανείς δεν θα πρέπει να θεωρεί υποβάθμιση την επιστροφή του στο επίπεδο εργασίας της βάσης.
Για το λόγο ότι κάθε προσωπικό εγχείρημα θα επαναφέρει τον φορέα του στις συνθήκες κριτικής και ελέγχου στις οποίες κάθε συνεχιζόμενη εργασία θα υποβάλλεται στη Σχολή.
Αυτό δεν συνεπάγεται διόλου μια ιεραρχία με το κεφάλι προς τα κάτω, αλλά μια κυκλική οργάνωση, η λειτουργία της οποίας, εύκολη στον προγραμματισμό της, θα παγιωθεί με την εμπειρία.
Συγκροτούμε τρείς τομείς και θα επιμεληθώ την πορεία τους με τη βοήθεια δύο συνεργατών για τον καθένα.
1.    - Τομέας καθαρής ψυχανάλυσης, δηλαδή πράξη (praxis) και θεωρία της καθαυτό ψυχανάλυσης, η οποία - όπως και θα στοιχειοθετηθεί στον κατάλληλο χώρο
- είναι η εκπαιδευτική (didactique) ψυχανάλυση, και τίποτε άλλο πλην αυτής.
Τα προβλήματα που επείγει να τεθούν όσον αφορά τις δυνατές εκβάσεις της εκπαιδευτικής, θα μπορέσουν να δρομολογηθούν μέσα από τη διαρκώς τροφοδοτούμενη αντιπαράθεση ανάμεσα στα άτομα που έχουν την εμπειρία της εκπαιδευτικής και στους εκπαιδευόμενους υποψηφίους. Ο λόγος ύπαρξής της βασίζεται σε κάτι που δεν χρειάζεται να συγκαλύψουμε: δηλαδή στην ανάγκη που προκύπτει από τις επαγγελματικές απαιτήσεις κάθε φορά που οδηγούν τον υπό

* Δημοσιεύθηκε στο Η Ψυχανάλυση, τεύχος 3, Αθήνα, Άνοιξη 1998.
 
εκπαίδευση αναλυόμενο να αναλάβει έστω και την ελάχιστη ψυχαναλυτική ευθύνη.
Στο εσωτερικό αυτού του προβλήματος και ως ειδικό ζήτημα πρέπει να τεθεί η έναρξη εποπτείας. Προοίμιο προκειμένου να προσδιοριστεί το εν λόγω θέμα σύμφωνα με κριτήρια διαφορετικά από την εντύπωση των πάντων και την προκατάληψη του καθενός. Γιατί ξέρουμε ότι σήμερα αυτός είναι ο μόνος νόμος που τη διέπει, αφού είναι μόνιμη η παραβίαση του κανόνα που υπεισέρχεται στην τήρηση των μορφών της.
Εξαρχής και για κάθε περίπτωση θα εξασφαλίζεται μέσα σε αυτό το πλαίσιο μια έγκυρη εποπτεία στον ασκούμενο που εκπαιδεύεται στη Σχολή μας.
Θα προταθούν προς μελέτη, η οποία εγκαθιδρύεται με αυτόν τον τρόπο, τα ειδικά χαρακτηριστικά μέσω των οποίων εγώ ο ίδιος έρχομαι σε ρήξη με τα πρότυπα που ισχύουν στην πρακτική της εκπαιδευτικής, καθώς και οι προσαπτόμενες στη διδασκαλία μου επιπτώσεις στην εξέλιξη των ψυχαναλύσεών μου, όταν συμβαίνει να την παρακολουθούν οι αναλυόμενοί μου ως μαθητές. Θα συμπεριλάβουμε, εάν χρειαστεί, τα μόνα άξια λόγου αδιέξοδα [που απορρέουν] από τη θέση μου μέσα σε μια τέτοια Σχολή, δηλαδή τα αδιέξοδα που δημιουργεί για την εργασία της Σχολής η επαγωγική επίδραση στην οποία αποβλέπει η διδασκαλία μου.
Αυτές οι μελέτες, που η αιχμή τους συνίσταται στην αμφισβήτηση της καθιερωμένης ρουτίνας, θα συλλέγονται από το διευθυντήριο του τομέα, το οποίο και θα μεριμνεί ώστε να υποστηρίζονται κατά τον καλύτερο τρόπο τα αποτελέσματα της ενθάρρυνσή ς τους.
Τρεις υποτομείς:
-    Θεωρία της καθαρής ψυχανάλυσης.
-    Εσωτερική κριτική της πράξης [praxis] της ως εκπαίδευσης.
-    Εποπτεία των υπό εκπαίδευση ψυχαναλυτών.
Τέλος, θέτω ως θεωρητική αρχή ότι αυτός ο πρώτος τομέας, καθώς επίσης εκείνος του οποίου θα καθορίσω τον προορισμό στο τρίτο κεφάλαιο, δεν θα περιοριστεί για τη στελέχωσή του στην ιατρική ιδιότητα, δεδομένου ότι η καθαρή ψυχανάλυση δεν αποτελεί, στην ουσία της, θεραπευτική τεχνική.
2.    - Τομέας εφαρμοσμένης ψυχανάλυσης, το οποίο σημαίνει θεραπευτικής και κλινικής ιατρικής.
Εδώ θα γίνονται δεκτές ιατρικές ομάδες, είτε αποτελούνται από ψυχαναλυμένα υποκείμενα είτε όχι, εφόσον είναι έστω και κατά το ελάχιστο σε θέση να συνεισφέρουν στην ψυχαναλυτική εμπειρία· ασκώντας κριτική στις ενδείξεις της ανάλογα με τα αποτέλεσματά της, - δοκιμάζοντας έμπρακτα τους κατηγορικούς όρους και τις δομές που εισήγαγα ως ερείσματα της ορθής πορείας της φροϊδικής πράξης, - και τούτο όσον αφορά την κλινική εξέταση, τους νοσογραφικούς ορισμούς, την ίδια τη διατύπωση των θεραπευτικών προοπτικών.
Εδώ ακόμη τρείς υποτομείς:
-    Θεωρία της θεραπείας (cure) και των παραλλαγών της.
-    Καζουϊστική.
-    Ψυχιατρική πληροφόρηση και ιατρική διερεύνηση.
Ένα διευθυντήριο για να επικυρώνει κάθε εργασία ως εργασία της Σχολής, και με σύνθεση που να αποκλείει κάθε προκατειλημμένο κονφορμισμό.
3.    - Τομέας καταγραφής του φροϊδικού πεδίου.
Θα εξασφαλίσει καταρχάς τη συνοπτική παρουσίαση και την κριτική λογοκρισία όλων όσα προσφέρουν στο εν λόγω πεδίο οι δημοσιεύσεις που διεκδικούν την εγκυρότητα.
Θα αναλάβει να αναδείξει τις αρχές σύμφωνα με τις οποίες η ψυχαναλυτική πράξη οφείλει να αποκτήσει στα πλαίσια της επιστήμης το καθεστώς της. Καθεστώς το οποίο, όσο ιδιόμορφο κι αν πρέπει τελικά να το θεωρήσουμε, δεν αποτελεί επ’ ουδενί άφατη εμπειρία.
Θα επιζητήσει, τέλος, τον εμπλουτισμό της εμπειρίας μας καθώς και να τη φέρει σε επικοινωνία [με] οποιοδήποτε στοιχείο από τον εμπεδωμένο σε ορισμένες επιστήμες δομισμό μπορεί να διαφωτίσει το δομισμό του οποίου τη λειτουργία
 
απέδειξα στα πλαίσια της δικής μας επιστήμης, - και αντιστρόφως, οτιδήποτε από τη δική μας λογική υποκειμενοποίησης μπορεί να αποτελέσει πηγή συμπληρωματικής έμπνευσης για τις εν λόγω επιστήμες.
Σε τελική ανάλυση, απαιτείται μια πρακτική (praxis) της θεωρίας, χωρίς την οποία η τάξη συγγενειών που σκιαγραφούν οι μη ακριβείς επιστήμες (sciences conjecturales), όπως τις ονομάζουμε, θα παραμείνει στο έλεος εκείνης της πολιτικής παρέκκλισης που ορθώνεται μέσα από την αυταπάτη μιας καθολικής ρύθμισης.
Συνεπώς ακόμη τρεις υποτομείς:
-    Συνεχής σχολιασμός του ψυχαναλυτικού κινήματος.
-    Συνάρθρωση με τις συγγενείς επιστήμες.
-    Ηθική της ψυχανάλυσης, η οποία είναι η πρακτική (praxis) της θεωρίας της.
Το οικονομικό κεφάλαιο που θα συγκεντρωθεί καταρχάς από τη συνεισφορά των μελών της Σχολής, από τις επιχορηγήσεις που ενδεχομένως θα λάβει, είτε από τις υπηρεσίες που θα παράσχει ως Σχολή, θα προορίζεται αποκλειστικά για τις δημοσιεύσεις της.
Κατά πρώτο λόγο, ένας κατάλογος θα συγκεντρώσει τους τίτλους και τις περιλήψεις τών οπουδήποτε δημοσιευμένων εργασιών της Σχολής, κατάλογος στον οποίο θα συμπεριληφθούν με απλή αίτησή τους όλοι όσοι θα έχουν δραστηριοποιηθεί στα πλαίσιά της.
Προσχωρεί κανείς στη Σχολή εντασσόμενος σε ομάδα εργασίας, συγκροτημένη όπως είπαμε.
Η ένταξη θα αποφασιστεί στην αρχή από εμένα τον ίδιο χωρίς να λάβω υπόψη μου τις θέσεις που ο καθένας πήρε στο παρελθόν ως προς το άτομό μου, σίγουρος καθώς είμαι για όσους με εγκατέλειψαν, ότι εγώ δεν τους κρατώ κακία, εκείνοι όμως όλο και περισσότερο θα μου κρατούν κακία που δεν θα μπορούν να επιστρέψουν.
Η απάντησή μου κατά τα άλλα θα αφορά μόνον ό,τι, βασιζόμενος στους τίτλους, θα μπορέσω να εικάσω ή να διαπιστώσω για την αξία της ομάδας και τη θέση που θα θελήσει αρχικά να καταλάβει.
Η οργάνωση της Σχολής σύμφωνα με την αρχή της εναλλαγής που υπέδειξα, θα οριστικοποιηθεί με μέριμνα μιας επιτροπής εξουσιοδοτημένης από την πρώτη γενική συνέλευση που θα λάβει χώρα σε ένα χρόνο. Η επιτροπή θα την επεξεργαστεί με βάση την αποκτημένη έως το τέλος της δεύτερης χρονιάς εμπειρία, οπότε μια δεύτερη γενική συνέλευση θα έχει να την εγκρίνει.
Δεν είναι αναγκαίο οι προσχωρήσεις να καλύπτουν το σύνολο του παρόντος σχεδιασμού για να τεθεί σε εφαρμογή. Δεν έχω ανάγκη από μακροσκελή κατάλογο, αλλά από εργάτες αποφασισμένους, ξέρω άλλωστε ότι ήδη υπάρχουν.

21 Ιουνίου 1964
Μετάφραση: Νασία Λινάρδου-Βlαnchet,
Δημήτρις Βεργέτης, Επαμεινώνδας Θεοδωρίδης, Βλάσης Σκολίδης.

ΣΥΝΗΜΜΕΝΗ ΣΗΜΕΙΩΣΗ

Η παρούσα ιδρυτική πράξη αντιπαρέρχεται ως ανυπόστατες τις απλές συνήθειες. Φαίνεται ωστόσο πως άφησε ανοιχτά μερικά ερωτήματα σε όσους ενστερνίζονται ακόμη τις συνήθειες αυτές.
Ένας οδηγός χρήσεως, με εφτά σημεία, παρέχει εδώ τις πιο επιζητούμενες απαντήσεις - από τις οποίες εξυπακούονται τα ερωτήματα που αίρουν.
1    - Για τον εκπαιδευτικό ψυχαναλυτή (didαcticien)
Είναι εκπαιδευτικός ένας ψυχαναλυτής, εφόσον διεξήγαγε μία ή περισσότερες αναλύσεις που αποδείχτηκαν εκπαιδευτικές.
Πρόκειται για μια εκ των πραγμάτων διαπίστευση, που πάντα έτσι συντελέστηκε στην πράξη και που δεν απαιτεί παρά έναν κατάλογο επικυρωτικό των
 
πραγμάτων, χωρίς καν την αξίωση να είναι εξαντλητικός.
Η εθιμική συναίνεση των συναδέλφων είναι ξεπερασμένη, εφόσον επέτρεψε την εντελώς πρόσφατη εισαγωγή της λεγόμενης «λίστας», από τη στιγμή που μια εταιρεία έφτασε να τη χρησιμοποιήσει για σκοπούς που παραγνωρίζουν με τον σαφέστερο τρόπο τις ίδιες τις προϋποθέσεις τόσο μιας μελλοντικής όσο και μιας εν εξελίξει ψυχανάλυσης.
Προϋποθέσεις, η ουσιαστικότερη των οποίων έγκειται στην ελευθερία του αναλυόμενου να επιλέξει τον αναλυτή του.
2    - Για την υποψηφιότητα στη Σχολή
Άλλο πράγμα η υποψηφιότητα στη Σχολή και άλλο πράγμα η αποτίμηση μιας εκπαιδευτικής ανάλυσης.
Η υποψηφιότητα στη Σχολή απαιτεί μια διαδικασία επιλογής που να καθορίζεται άπό τους στόχους εργασίας που θέτει.
Την ευθύνη της θα αναλάβει αρχικά μια απλή επιτροπή υποδοχής, ονόματι Cardo, δηλαδή στροφέας στα λατινικά, ονομασία που υποδηλώνει το πνεύμα της.
Ας υπενθυμίσουμε ότι η εκπαιδευτική ψυχανάλυση είναι επιβεβλημένη μόνο για τον πρώτο τομέα της Σχολής, αν και ευκταία για όλους.
3    - Για την εκπαιδευτική ψυχανάλυση
Η τιτλοδότηση μιας ψυχανάλυσης ως εκπαιδευτικής έγινε ως τώρα μέσω μιας επιλογής, που για την αξιολόγησή της αρκεί η διαπίστωση ότι, από τότε που υπάρχει, δεν επέτρεψε να διατυπωθεί καμία από τις αρχές που τη διέπουν.
Καμία δεν έχει πλέον πιθανότητες να συγκεκριμενοποιηθεί στο μέλλον, εκτός εάν προηγηθεί ρήξη με μια συνήθεια εκτεθειμένη στη χλεύη.
Η μοναδική αρχή που πρέπει να θέτουμε, στο βαθμό μάλιστα που έγινε αντικείμενο παραγνώρισης, είναι ότι την ψυχανάλυση την καθιστά εκπαιδευτική η βούληση του υποκειμένου, και ότι το υποκείμενο πρέπει να είναι προειδοποιημένο ότι η ανάλυση θα θέσει υπό αμφισβήτηση αυτή τη βούληση, στο μέτρο μάλιστα που θα προσεγγίζεται η επιθυμία που εξυπακούεται.
4    - Για την εκπαιδευτική ψυχαναλύση στα πλαίσια της συμμετοχής στη Σχολή
Όσοι αρχίζουν εκπαιδευτική ψυχανάλυση, το κάνουν αυτοβούλως και με δική τους επιλογή.
Το παραπάνω σημείο 1 εξυπακούει μάλιστα ότι έχουν τη δυνατότητα να εξουσιοδοτήσουν τον ψυχαναλυτή τους ως εκπαιδευτικό.
Όμως η πρόσβαση στη Σχολή επιβάλλει την προϋπόθεση να ξέρουμε ότι όντως έχουν ξεκινήσει, πότε και πού.
Διότι, η Σχολή, ανεξάρτητα από τη χρονική στιγμή που το υποκείμενο αρχίζει ανάλυση, πρέπει να συνυπολογίσει αυτό το γεγονός μαζί με την ευθύνη, που δεν μπορεί να αποποιηθεί, των συνεπειών του.
Είναι στοιχείο σταθερό, να έχει επιπτώσεις η ψυχανάλυση σε κάθε πρακτική εξάσκηση τού σε ανάλυση υποκειμένου. Όταν αυτή η πρακτική εξαρτάται, έστω και ελάχιστα, από ψυχαναλυτικές επιπτώσεις, συμβαίνει να τις παράγει στον τόπο όπου το υποκείμενο καλείται να τις αναγνωρίσει.
Πώς να μην αντιληφθούμε άραγε ότι η εποπτεία επιβάλλεται από την πρώτη στιγμή των επιπτώσεων, και καταρχάς για να προστατεύεται εκείνος που βρίσκεται σε θέση ασθενούς.
Κάτι διακυβεύεται εδώ από την ευθύνη που η πραγματικότητα επιβάλλει στο υποκείμενο να αναλάβει και να διακινδυνεύσει, από τη στιγμή που ασκεί ψυχαναλυτικό έργο.
Η προσποιητή άγνοια αυτού του δεδομένου συνιστά την απίστευτη λειτουργία που διαιωνίζεται στην εκπαιδευτική ψυχανάλυση: το υποκείμενο υποτίθεται ότι δεν ασκεί, ή θεωρείται ότι παραβιάζει με υπαιτιότητά του τον κανόνα φρόνησης ή και εντιμότητας. Το γεγονός ότι, τηρώντας τον κανόνα, το υποκείμενο καταλήγει να μην ανταποκρίνεται στη λειτουργία του, δεν είναι έξω από τα όρια όσων συμβαίνουν, όπως άλλωστε γνωρίζουμε.
 
Η Σχολή δεν θα μπορούσε να εγγραφεί ως απούσα σε αυτή την ολέθρια κατάσταση των πραγμάτων, λόγω μάλιστα της εργασίας για την εγγύηση της οποίας είναι φrιαγμένη.
Γι' αυτόν το λόγο θα διασφαλίσει τις εποπτείες που αρμόζουν στην κατάσταση του καθενός, ανταποκρινόμενη σε μια πραγματικότητα στην οποία περιλαμβάνεται η συναίνεση του ψυχαναλυτή.
Αντιστρόφως, μια ανεπαρκής λύση θα αποτελεί αποχρώντα λόγο για ρήξη του συμβολαίου.
5    - Για την προσχώρηση στη Σχολή
Προσχωρεί κανείς τώρα στη Σχολή από δύο διόδους.
1.    Η ομάδα που συγκροτείται με αμοιβαία επιλογή σύμφωνα με την ιδρυτική πράξη, και που θα ονομάζεται καρτέλ, παρουσιάζεται για την έγκρισή μου μαζί με τον τίτλο της εργασίας που ο καθένας σκοπεύει να διεξαγάγει στα πλαίσιά της.
2.    Τα άτομα που θέλουν να γνωστοποιήσουν την παρουσία τους και τα οποιαδήποτε σχέδιά τους, θα διευκολυνθούν απευθυνόμενα σε ένα μέλος τού Cardo. Τα ονόματα των πρώτων που θα έχουν αποδεχτεί με αίτημά μου αυτή την αρμοδιότητα, θα δημοσιευτούν πριν από τις 20 Ιουλίου. Εγώ ο ίδιος θα παραπέμπω σε κάποιο από αυτά όποιον μου το ζητήσει.
6    - Για το καταστατικό της Σχολής
Η προσωπική μου διευθυντική λειτουργία είναι προσωρινή, αν και προβλεπόμενη για τέσσερα χρόνια, τα οποία θεωρούμε αναγκαία για την εναρκτήρια ώθηση της Σχολής.
Έχοντας πλέον το νομικό καθεστώς σωματείου του νόμου του 1901, πιστεύουμε ότι πρέπει αρχικά να εισαγάγουμε στη δυναμική της το εσωτερικό καταστατικό, το οποίο, σε καθορισμένη ημερομηνία, θα υποβληθεί στη συγκατάθεση όλων.
Υπενθυμίζουμε ότι η βαρύτερη αντίρρηση που θα είχαμε να απευθύνουμε στις υπάρχουσες Εταιρείες, είναι ότι στερεύουν την εργασία, ακόμη και ποιοτικά, στους καλύτερους.
Η επιτυχία της Σχολής θα κριθεί από την εμφάνιση εργασιών που να είναι όντως αποδεκτές στο χώρο τους.
7    - Για τη Σχολή ως καινοφανή εμπειρία
Αυτή η πτυχή επιβάλλεται επαρκώς, νομίζουμε, μέσα από την ιδρυτική πράξη, και επαφίεται στον καθένα να ανακαλύψει τις υποσχέσεις και τους σκοπέλους της.
Σε όσους ενδεχομένως αναρωτηθούν τι μας καθοδηγεί, θα αποκαλύψουμε το λόγο (raison) που τη διέπει.
Η διδασκαλία της ψυχανάλυσης δεν μπορεί να μεταδοθεί από ένα υποκείμενο σε άλλο παρά μόνο μέσω των διαύλων μιας μεταβίβασης εργασίας.
Τα «σεμινάρια», συμπεριλαμβανομένου του μαθήματός μας στη Σχολή Ανωτάτων Σπουδών, δεν θα θεμελιώσουν τίποτα, εάν δεν παραπέμπουν στην εν λόγω μεταβίβαση.
Κανένα θεωρητικό σύστημα, και ιδίως το δικό μας, όσο ενδεδειγμένο κι αν είναι για την καθοδήγηση της εργασίας, δεν μπορεί να προκαταλάβει τα συμπεράσματα που θα είναι τα κατάλοιπά της.

Μετάφραση: Δημήτρις Βεργέτης
[ΣτΜ: Ευχαριστούμε τον Βλάση Σκολίδη και τον Επαμεινώνδα Θεοδωρίδη για τη συμβολή τους στην υλοποίηση της τελικής μορφής του κειμένου].

 


 

Σινεμά και Ψυχανάλυση

Οργάνωση :

Ακαδημία Κλινικών Σπουδών Αθηνών
Ψυχαναλυτικός Κύκλος Θεσσαλονίκης
(Ελληνική Εταιρεία της Νέας Λακανικής Σχολής)

 

ΔΗΛΏΣΤΕ σΥΜΜΕΤΟΧΗ
Αυτή η ιστοσελίδα χρησιμοποιεί cookies. Για να αποδεχτείτε τη χρήση των cookies, κάντε κλικ
Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τη χρήση των cookies σε αυτή την ιστοσελίδα και την πολιτική απορρήτου μας, παρακαλούμε κάντε κλικ ΕΔΩ